Türkiye’de Sıfır Atık Hareketi kapsamında hayata geçirilen
ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na bağlı Türkiye Çevre
Ajansı (TÜÇA) tarafından yürütülen Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) uygulaması,
1 Temmuz 2026 itibarıyla Türkiye genelinde hayata geçecek. Uygulama öncesinde,
ambalajlı içecek satan veya servis eden tüm işletmeler dbys.gov.tr üzerinden
Depozito Bilgi Yönetim Sistemi’ne kayıt olarak operatörlerini seçebilecek. Piyasadaki
plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajlarının depozito kapsamına alınarak
kontrollü ve sürdürülebilir biçimde ekonomiye geri kazandırılmasını hedefleyen
sistemin ülke genelinde yaygınlaşmasıyla ekonomiye yıllık 30 milyar TL doğrudan
katkı sağlanması öngörülüyor.
KAYITLARIN TAMAMLANMASI GEREKİYOR
1 Temmuz 2026’dan itibaren “DOA” logolu içecek satışı yapan
market, bakkal, büfe, otel, restoran ve kafeler depozito iade noktası haline
gelecek. İşletmeler operatörlerle yaptıkları anlaşmalar kapsamında teşvik
bedeli elde ederken, iade için yeniden gelen müşteriler sayesinde artan müşteri
trafiği ile ek gelir ve rekabet avantajı sağlayacak. Alışveriş merkezi,
havalimanı ve hastane gibi işletmeler de iade noktası olabilecek. Depozito
sistemine dahil olmak isteyen işletmelerin 1 Temmuz tarihinden önce dbys.gov.tr
web sitesi üzerinden Depozito Bilgi Yönetim Sistemi’ne (DBYS) kayıtlarını
tamamlaması ve iade süreçlerini yönetecek yetkili operatörlerden birini seçmesi
gerekiyor.
“ÇEVRE KİRLİLİĞİ AZALACAK”
Sistemin “at-kurtul” alışkanlığının yerine, zaman içinde iade ve geri kazanım odaklı yeni bir tüketim davranışının yerleşmesini desteklediğini söyleyen TÜÇA Başkanı Nurullah Öztürk, Türkiye genelinde her yıl yaklaşık 25 milyar ambalajın geri dönüşüm zincirine dahil edilmesiyle birlikte, sokaklardan sahillere, ormanlardan kırsal alanlara kadar geniş bir alanda çevre kirliliğinin azalmasını beklediklerini dile getirdi. Öztürk, “Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) ile Türkiye genelinde güçlü bir geri dönüşüm seferberliği başlatıyoruz. Ambalajlı içecek satışı yapan işletmelerimiz, bu sistemin sahadaki en önemli paydaşlarından olacak. Market, bakkal, büfe, otel, restoran ve kafelerimizin Depozito Bilgi Yönetim Sistemi’ne kayıtlarını tamamlayarak sisteme dahil olmaları, ambalajların doğru şekilde toplanıp geri dönüşüme kazandırılması açısından kritik rol oynuyor. Tüm işletmelerimizi, çevresel hedeflerimize ulaşmamız ve döngüsel ekonomiyi güçlendirmemiz açısından büyük önem taşıyan bu dönüşümün bir parçası olmaya davet ediyoruz” dedi.
DÜNYAYA ÖRNEK OLUŞTURACAK BİR MODEL
Türkiye’de 2025 yılı itibarıyla kademeli olarak devreye
alınan Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) uygulaması, üretimden geri dönüşüme
uzanan sürecin dijital olarak izlenebildiği, dünyaya örnek oluşturacak entegre
bir model sunuyor. Sistem, döngüsel ekonomi yaklaşımının önemli bir unsuru
olarak atıkların doğaya karışmasının önlenmesini, ambalajların yeniden
ekonomiye kazandırılmasını ve doğal kaynak kullanımının azaltılmasını
hedefliyor.
DİM KURULUMU ZORUNLU OLACAK
Sistemin sahadaki işleyişi, satış noktaları üzerinden
kurulacak iade altyapısı ile yürütülecek. Öncelikle işletmeler, DBYS’ye kayıt
yaptırarak yetkili operatörlerden birini seçecek. Büyük Mağazalar ile Zincir
Mağazalar statüsündeki satış noktalarında Depozito İade Makinesi (DİM) kurulumu
zorunlu olurken; diğer işletmelere ambalaj kaydı için el terminalleri, depolama
için şeffaf poşetler ve barkodlu klipsler seçtikleri operatörler tarafından
ücretsiz olarak sağlanacak. HOREKA (otel, restoran ve kafe) işletmeleri ise
kendi bünyelerinde tüketilen içecek ambalajlarını biriktirerek seçtikleri
operatöre teslim edecek.
YENİDEN HAMMADDEYE DÖNÜŞTÜRÜLECEK
İşletmelerde toplanan ambalajlar operatörler tarafından
düzenli olarak teslim alınarak sayma ve doğrulama merkezlerine götürülecek;
ardından geri dönüşüm tesislerinde işlenerek yeniden hammaddeye dönüştürülecek.
Sistem kapsamında tüketiciler, ambalaj iade bedellerini “DOA” logolu
ambalajları iade noktalarına veya depozito iade makinelerine teslim ederek
alabilecek. DOA mobil uygulaması üzerinden kullanıcı hesaplarına aktarılan
ambalaj iade bedelleri banka hesabına transfer edilebilecek, ATM’den
çekilebilecek veya alışverişlerde kullanılabilecek.
EN TEKNOLOJİK SİSTEMİ TÜRKİYE KURDU
Depozito yönetim sistemleri, çevre bilincinin güçlenmesiyle
dünya genelinde hızla yaygınlaşmaya devam ediyor. Bugün 20’den fazla ülkede
uygulanan ve 350 milyonu aşkın nüfusu kapsayan sistemlerin, 2026 itibarıyla 70
ülke veya eyalette yaklaşık 750 milyon kişiye ulaşması bekleniyor. Türkiye de
bu dönüşümde güçlü bir adım atarak, hayata geçirdiği uçtan uca dijital
altyapısı ile uluslararası ölçekte örnek teşkil eden bir model ortaya koymayı
hedefliyor.